จิตตาภิบาล : เอกลักษณ์ของการศึกษาคาทอลิก อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
แนวคิดของพระศาสนจักรคาทอลิกในประเทศไทย
การศึกษาเป็นปัจจัยแห่งการพัฒนา กระบวนการพัฒนาและผลผลิตของการพัฒนาของมนุษย์ และเป็นภารกิจของพระศาสนจักรที่ต้องมีส่วนร่วมในการพัฒนาคน ด้วยการจัดการศึกษาที่ดีที่สุดเท่าที่สามารถ เพื่อให้เยาวชนและประชาชนได้สามารถพัฒนาตนเอง เต็มศักยภาพและขีดความสามารถของตน มุ่งสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์และเป็นบุคคลดี มีการพัฒนาทั้งด้านร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สติปัญญา และสังคม สามารถรับใช้และพัฒนาสังคมที่ตนเป็นสมาชิกด้วยความรับผิดชอบ
การศึกษาคาทอลิกเน้นคุณค่าสำคัญของชีวิต และการพัฒนาจิตใจให้เป็นแหล่งแห่งปัญญาและแสงสว่างนำทางชีวิตด้วยคุณธรรม และหลักธรรมแห่งคำสอนศาสนา โดยยึดคุณค่าของพระวรสารและปรัชญาการศึกษาคาทอลิกเป็นแก่นของการจัดการศึกษาอบรม
จิตตาภิบาล จึงเป็นภารกิจแห่งการมุ่งเอาใจใส่ดูแลบุคคลให้สามารถพัฒนาตนเอง ด้วยความรู้จักตนเองอย่างชัดแจ้ง ในค่านิยมและจิตใจอันดีงาม ดังนี้ คุณค่าสำคัญของการพัฒนาตนเองจึงเน้น "ชีวิตจิต" เป็นหลักแรกของการพัฒนาทั้งปวงของมนุษย์ โดยมีหลักธรรมแห่งพระวรสารที่ประกาศสอนว่า พระเยซูคือหนทาง ความจริงและชีวิต
จิตตาภิบาล หมายถึง บุคคลแห่งพระศาสนจักรที่ทำหน้าที่อภิบาลเอาใจใส่ต่อคุณค่าชีวิตจิตของบุคคลและกลุ่มบุคคลในความรับผิดชอบ ซึ่งหมายถึง ผู้บริหาร ครู และนักเรียนทุกคนในสถานศึกษา
1. จิตตาภิบาลและการศึกษา ต้องเป็นการปลุกจิตสำนึกให้ทุกคนอุทิศตนเพื่อส่งเสริม สนับสนุน ช่วยเหลือ และคุ้มครองสิทธิ์และศักดิ์ศรีของมนุษย์ โดยเฉพาะผู้ยากจนและด้อยโอกาส
2. จิตตาภิบาลและการศึกษา ต้องก่อให้เกิดการไตร่ตรอง เพื่อพัฒนากระบวนการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับสภาพสังคมและวัฒนธรรม
3. จิตตาภิบาลและการศึกษา ต้องส่งเสริมและสนับสนุนให้ "ครอบครัว" เป็นฐานสำคัญและเป็นที่เชิดชู ปกป้องคุณค่าชีวิตอย่างแท้จริง เน้นบทบาทของพ่อแม่ในฐานะครู หรือผู้ให้การฝึกอบรมคนแรกของบุตรธิดา และมุ่งรื้อฟื้นคุณค่าที่ดีงามของครอบครัวไทย อีกทั้งเสริมสร้างชุมชนท้องถิ่นให้เข้มแข็ง
4. จิตตาภิบาลต้องมีส่วนร่วมสำคัญในการดำเนินการให้สถานศึกษาเป็นสนามแห่งการแพร่ธรรมมากขึ้น โดยให้การฝึกอบรมและฟื้นฟูชีวิตนักเรียน เยาวชนและบุคคลที่เกี่ยวข้องในการดำเนินชีวิต ตามจิตตารมณ์ของพระคริสตเจ้า เพื่อให้การศึกษาเป็นกระบวนการที่ส่งเสริมศักดิ์ศรีมนุษย์ สร้างคุณธรรม จริยธรรม และสันติ ในสังคมตามระบอบประชาธิปไตย ให้โอกาสนักเรียนคาทอลิกผู้ยากไร้ เน้นการมีส่วนร่วมระหว่าง บ้าน วัด และโรงเรียน เพื่อให้ทุกสถาบันและองค์กรได้เป็นสนามแห่งการแพร่ธรรมอย่างแท้จริง
5. จิตตาภิบาลและการศึกษา ต้องเสริมสร้างและพัฒนาผู้เรียนให้เป็นทูตแห่งคุณธรรม ความดีงามของสังคมไทย ให้เกิดการพัฒนาประชาชนให้มีความรู้ การศึกษาอบรมที่ดี มีคุณธรรม จริยธรรม ส่งผลให้สังคมไทยเป็นสังคมที่พึงประสงค์ตามเป้าหมายของการพัฒนาประเทศ
- - -
ที่มาของข้อมูล :
คู่มือแนวทางการพัฒนางานจิตตาภิบาลของโรงเรียนในอัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ (ฉบับปฏิบัติการขั้นต้น)
จัดทำโดย ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
ส่วนที่ 1 แนวคิด ปรัชญา และแนวนโยบาย หน้า 20 - 21
โดย บาทหลวง ดร.วิวัฒน์ แพร่สิริ
