คิด...คิด...คิด
หนูอาจจะคิดช้าไปบ้าง
แต่หนูอยากคิด
คุณพ่อคุณแม่อย่าเพิ่งเบื่อหน่าย
ให้โอกาส เปิดพื้นที่ให้หนูได้คิด
แล้วหนูจะเป็นนักคิดให้พ่อแม่ภูมิใจ
ฝึกคิดได้ในชีวิตประจำวัน
เราเรียนรู้ไปแล้วว่า สมองของเด็กช่วงปฐมวัยมีการทำงานอย่างมหัศจรรย์ มันจะสร้างเครือข่ายเชื่อมโยงอย่างไม่หยุดยั้งเมื่อได้รับการกระตุ้นผ่านประสาทสัมผัสด้านต่าง ๆ และยิ่งถ้ามีการจัดกิจกรรมช่วยให้เด็กได้ฝึกคิดจากสิ่งที่ได้สัมผัสไม่ว่าจะเป็น ต่า หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ก็จะยิ่งทำให้เด็กได้พัฒนาสมอง และเติบโตทางความคิดมากยิ่งขึ้น
ข่าวดีมาก ๆ ก็คือ คุณพ่อคุณแม่ไม่จำเป็นต้องพาลูกไปฝึก ไปเรียนกับครูจากสำนักแดนไกลที่ไหนเลย เพราะการฝึกให้ลูกคิดสามารถทำได้ด้วยตัวคุณพ่อคุณแม่เอง ด้วยสื่อใกล้ ๆ ตัวในชีวิตประจำวันของเรานี่แหละค่ะโปรดอย่าลืมคำกล่าวที่เราจำกันมาตั้งแต่ครั้งเก่าก่อน
"พ่อแม่ คือ ครูคนแรกของลูก ๆ" นะคะ
สื่อธรรมชาติ แบบฝึกหัดชิ้นเยี่ยม
สื่อที่ดีเยี่ยมสำหรับเด็กปฐมวัย คงหนีไม่พ้นสื่อธรรมชาติค่ะ เพราะเป็นสื่อที่มีความยืดหยุ่น หลากหลายรูปแบบ กระตุ้นประสาทสัมผัสของเด็กได้พร้อม ๆ กันในหลายด้าน ช่วยเด็ก ๆ ปลดปล่อยจินตนาการได้อย่างไร้ข้อจำกัด การสัมผัสธรรมชาติยังส่งผลต่อจิตใจของเด็กให้อ่อนโยนลง มองเห็นคุณค่าของสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวเป็นการปลูกฝังจิตสำนึกความรักธรรมชาติลงในหัวใจอย่างยั่งยืน
(ภาพจาก โรงเรียนมาลาสวรรค์พิทยา)
ลองหาเวลาพาเด็ก ๆ ออกไปในพื้นที่ธรรมชาติ หยิบกิ่งไม้ ก้อนหิน หรือใบไม้ขึ้นมาสักใบ ชวนกันสังเกตรูปร่าง สีสัน รูปทรง พื้นผิว จากนั้นลองให้เด็กคิดจินตนาการต่อว่า เขามองเห็นกิ่งไม้ ก้อนหิน ใบไม้เป็นรูปอะไร หรือต่อยอดให้เด็ก ๆ ลองสร้างสรรค์ชิ้นงานศิลปะใหม่ ๆ จากสื่อธรรมชาติเหล่านี้ก็ได้
(ภาพจาก โรงเรียนมาเรียลัย)
เทคนิคสำคัญในเรื่องนี้คือ จงทำทุกกระบวนการอย่างสบาย ๆ แต่มั่นใจสังเกตการตอบรับของลูกเรา ปล่อยความคิดของเขาให้เป็นอิสระ เห็นคุณค่าในความคิด อย่าขำหรือล้อเลียนว่าเป็นเรื่องไร้สาระแรก ๆ เด็ก ๆ อาจจะยังคิดไม่ออก คิดไม่คล่อง ให้เวลากับเด็กสักนิด ทำบ่อย ๆ เด็กจะปลดปล่อยพลังความคิดสร้างสรรค์ออกมาอย่างที่คุณคิดไม่ถึง
ความคิดต้องการกำลังใจและคำชื่นชม
เด็กทุกคนมีกระบวนการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ที่หลากหลาย แตกต่าง เด็กบางคนก็คิดได้รวดเร็วจนน่าทึ่ง เด็กบางคนก็ต้องใช้เวลาค่อนข้างมาก แต่สิ่งที่เหมือนกันคือ ทุกความคิดน้อย ๆ ที่สร้างสรรค์ออกมา ต้องการกำลังใจและคำชื่นชมจากผู้ใหญ่รอบตัว
เมื่อไรก็ตามที่เด็ก ๆ คิดสิ่งใดออกมาไม่ว่าจะเป็นความคิดที่คุณพ่อคุณแม่อาจจะเห็นว่าไม่เข้าท่ายังไงก็ตาม ขอคุณพ่อคุณแม่โปรดจงเริ่มต้นด้วยคำชื่นชมและการให้กำลังใจในแง่บวก แล้วจึงค่อย ๆ ช่วยเด็ก ๆ ให้พัฒนาความคิดของตัวเองต่อไป เช่น
"เยี่ยมมากเลยลูก ที่หนูกล้าคิด...."
"เป็นความคิดที่น่าสนใจมาก เรามาลองดูความเป็นไปได้กันดีกว่า..."
"สุดยอดจริง ๆ แต่เอ... นอกจากแบบนี้แล้ว ยังมีทางเป็นแบบอื่นอีกได้ไหม?"
สิ่งเหล่านี้จะเป็นเหมือนพลังมหัศจรรย์ที่จะส่งต่อให้เด็ก ๆ เกิดความกล้าที่จะคิด กล้าที่จะลงมือทำ เห็นคุณค่าและภาคภูมิใจในตัวเอง ที่สำคัญท่าทีของคุณพ่อคุณแม่ จะเป็นตัวอย่างที่ดีให้กับเด็ก ๆ ในการยอมรับฟังความคิดเห็นของคนอื่นต่อไปในอนาคตอีกด้วยค่ะ
IDEAS & TIPS
ถ้าเป็นแบบนี้? หนูจะทำยังไง?
ฝึกเด็ก ๆ คิดสร้างสรรค์ในเรื่องต่าง ๆ แล้ว อย่าลืมฝึกให้คิดสร้างสรรค์ในการแก้ไขปัญหาหรือสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นกับเด็ก ๆ ได้ด้วยนะคะ
ลองตั้งคำถามเหล่านี้ ให้เด็ก ๆ ได้ฝึกคิดว่า ถ้าสถานการณ์นี้เกิดขึ้นกับเขาจริง ๆ เขาจะทำอย่างไร?
- ถ้าพ่อแม่มารับที่โรงเรียนช้า
- ถ้าหลงทางหรือพลัดหลงกับพ่อแม่ที่ร้านค้า
- ถ้ามีคนแปลกหน้าเอาขนมมาให้ มาชวนไปเที่ยว
- มีคนแปลกหน้ามาบอกว่าพ่อแม่ป่วย จะพาไปหา
- ทำเงินหรือของหาย
ตั้งคำถามกับเด็กแล้วลองให้เด็ก ๆ ลองคิดสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้น แล้วให้คุณพ่อคุณแม่ตอบบ้างนะคะ วิธีนี้จะเป็นการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นได้มีโอกาสผลัดกันพูดถึงข้อดีข้อเสียของวิธีแก้ไขสถานการณ์รูปแบบต่าง ๆ ร่วมกันค่ะ
ที่มาของข้อมูล : 10 CHECKLIST เลี้ยงลูกให้มี “สุข” ฉบับ ปฐมวัย (0-5 ปี) สุขด้วยปัญญา เก่ง ดี มีสุข เล่ม 3 (หน้า 22-27)
ลิงค์เพื่อแชร์ : https://bit.ly/3EMCqPS
แผนกปฐมวัย
ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
