WHAT IS A MIND MAP ?
MIND MAP (มายด์แม็ป) หรือ แผนที่ความคิด คือเทคนิคการคิดและวิธีการจดบันทึกความคิดของเรา เปรียบเสมือนการจำลองความคิดจากสมองลงสู่กระดาษ โดยออกมาในลักษณะคล้ายแผนที่ แผนภาพ ที่แตกแขนงออกเหมือนกิ่งไม้และเชื่อมโยงกันเหมือนเซลล์ประสาทในสมอง โดยจะใช้ภาพ เส้น สี สัญลักษณ์และคำสำคัญ มาใช้วาดจากตรงกลางแล้วกระจายความคิดออกไป แทนการเขียนบันทึกด้วยตัวอักษรเรียงเป็นบรรทัดยาว ๆ
วิธีการของ MIND MAP ตรงกับธรรมชาติการทำงานของสมอง ธรรมชาติของสมองคนเราชอบจำเป็นรูปภาพ ชอบสีสัน ซึ่งตรงกับวิธีจดบันทึกแบบ MIND MAP ถูกออกแบบขึ้นจากการเลียนแบบธรรมชาติการทำงานของสมอง เป็นวิธีเดียวกันกับที่สมองคิด
คือการคิดเป็นภาพและสี โดยใช้วิธีการเชื่อมโยงข้อมูลการคิด จินตนาการและพื้นฐานการจำ ทำให้สมองทั้ง 2 ซีก ถูกกระตุ้นให้สามารถทำงานประสานกันได้อย่างดีที่สุด
สมองทั้ง 2 ซีกทำงานประสานกันแล้วดีอย่างไร
ทุกวันนี้คนเราใช้ศักยภาพการทำงานของสมอง ไม่เกิน 10% แต่เมื่อสมองทั้ง 2 ซีกทำงานประสานกัน จะทำให้ 90% ของสมองที่ไม่ถูกใช้งานนั้น ถูกดึงขึ้นมาใช้ ทำให้เรามีความจำที่ดีขึ้น จำแม่นขึ้น จำได้มากขึ้น เห็นภาพรวมได้ดีขึ้น คิด วิเคราะห์ แยกแยะ แก้ปัญหา และ ตัดสินใจได้ดีขึ้นสามารถเชื่อมโยงสิ่งต่าง ๆ รอบตัว ได้อย่างรวดเร็วและเป็นระบบมากขึ้น
MIND MAP จึงถือว่าเป็นการนำเอาทฤษฎีที่เกี่ยวกับสมองมาใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุดโดยเฉพาะในเรื่องของการเรียนรู้
MIND MAP เป็นเครื่องมือทางการคิดที่ทรงพลัง ปัจจุบัน Mind Map กลายเป็นเครื่องมือที่ช่วยในการจัดการระบบความคิดที่มีประสิทธิภาพสูงสุดมีรูปแบบการจดบันทึกที่สร้างสรรค์และมีประสิทธิภาพเสริมสร้างทักษะในการวิเคราะห์และการสังเคราะห์ข้อมูล ทำให้การเรียนรู้เป็นเรื่องที่สนุกสนานและมีชีวิตชีวาขึ้น ตามงานวิจัยพบว่า อัจฉริยะของโลกเช่น อัลเบิร์ต ไอสไตล์ หรือ
ลีโอนาโด ดา วินชี่และคนเก่งระดับโลกอีกหลายคนก็ใช้การจดบันทึกเป็นภาพด้วย เช่นกัน
ใครคือผู้คิดค้น MIND MAP ?
โทนี่ บูซาน (TONY BUZAN) ชาวอังกฤษ เป็นนักจิตวิทยาและผู้เชี่ยวชาญด้านการฝึกความจำ คือ ผู้คิดริเริ่ม จดบันทึกแบบ Mind Map โดยนำเอาความรู้เรื่องสมองมาปรับใช้ในเรื่องการเรียนรู้ของเขาและใช้เป็นเครื่องมือในการเตรียมสอบจนได้รับเกียรตินิยมในที่สุด ต่อมาโทนี่ได้เข้าเป็นอาจารย์สอนจิตวิทยาและเริ่มนำ MIND MAP มาใช้ในการถ่ายทอดความรู้ให้กับนักศึกษาของเขา ช่วยเหลือเด็กนักเรียนที่มีปัญหาในการจดจำจากบันทึกที่จดไว้ ให้กลายเป็นคนที่เรียนเก่งขึ้นมาได้ นอกจากนี้ โทนี่ บูซาน ยังค้นพบว่า MIND MAP นั้นสามารถประยุกต์ใช้กับกิจกรรมอื่น ๆ ทั้งในชีวิตส่วนตัวและชีวิตการงาน เช่น การวางแผน การตัดสินใจ การช่วยจำ การแก้ปัญหา
การนำเสนองานและการเขียนหนังสือได้อีกด้วย
ประโยชน์ของ MIND MAP
มายด์แม็ปสามารถนำไปใช้ได้กับหลายๆ เรื่อง เช่น เรื่องการคิด การเรียนรู้ เรื่องงาน เรื่องส่วนตัวและอีกมากมาย นอกจากนี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับเครื่องมือการคิดอื่นๆ ได้อย่างดีอีกด้วยและหากยิ่งผู้ที่ใช้มีความรู้มาก มายด์แม็ปก็ยิ่งมีประสิทธิภาพมากขึ้น
- มายด์แม็ปช่วยเรื่องการจัดระเบียบความคิด สามารถนำสิ่งที่จำเอาไว้ออกมาใช้ได้ง่าย
- ช่วยเรื่องการคิดวิเคราะห์ แยกแยะ แก้ปัญหา การตัดสินใจ
- ช่วยในการระดมความคิด
- ช่วยเรื่องการคิดสร้างสรรค์ นวัตกรรม หาไอเดียใหม่ ๆ
- ช่วยเรื่องการจำได้ง่ายขึ้น จำเป็นระบบ
- ช่วยให้เชื่อมโยงข้อมูลความคิดได้มากขึ้นและฟื้นความจำได้ดีขึ้น
- ช่วยเรื่องการเรียนรู้ ทำให้เรียนรู้เรื่องต่าง ๆ เร็วขึ้น
- ใช้ช่วยดึงข้อมูลความรู้ เข้า – ออก ได้รวดเร็วขึ้น
- วางกลยุทธ์การสอบ การอ่านหนังสือสอบ ทำคะแนน หาจุดบกพร่อง
- ช่วยในการจดบันทึก คำบรรยายการสอนในชั้นเรียน ด้วยวิธีที่ง่ายและรวดเร็ว
- ช่วยสรุป – ย่อ หนังสือและตำราเรียน ตลอดจนหนังสืออ่านนอกเวลา
- ช่วยทำความเข้าใจเนื้อหาบทเรียนที่ยาก ให้เห็นทั้งภาพรวมและเชิงลึก
- ช่วยเรื่องการเขียน รายงาน เรียงความ บทความ หนังสือ
- ช่วยรวบรวม เรียบเรียง และจัดเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ
- ช่วยในการมองเห็นภาพรวม ให้เห็นข้อมูลหรือความคิดทั้งหมด
- ช่วยสรุป – ย่อ สิ่งที่ต้องการเรียนรู้ได้ในรูปแบบที่รวดเร็ว เช่น หนังสือเรียน บทสนทนา สัมภาษณ์ การประชุม ข่าวทีวี วิทยุ หนังสือพิมพ์
- ช่วยในการจับประเด็นสำคัญ สรุปสาระสำคัญ ได้ง่าย
- ช่วยเรื่องการวางแผน เรื่องส่วนตัว / งาน / กิจกรรม / องค์กร / ระบบ
- ช่วยการจัดลำดับความสำคัญก่อน – หลัง เรื่องหลัก เรื่องรอง เรื่องย่อย
- ช่วยเรื่องการจัดการเวลา
- ช่วยเรื่องการวางแผนการประชุม กลยุทธ์
- ช่วยเรื่องการวางแผนการตั้งเป้าหมาย เรื่องเรียน เรื่องงาน เรื่องการเงิน หรือเรื่องอื่นๆ
- ช่วยเรื่องการนำเสนอ การจัดเตรียมงาน เตรียมการพูด การรายงาน
- ช่วยในการจดจำเนื้อหาได้อย่างง่ายดาย เวลาต้องพูดนำเสนอหน้าชั้นเรียน
- ช่วยเรื่องการสื่อสาร
- ช่วยประหยัดเวลาในการทบทวนการอ่าน
- ช่วยเรื่องการประหยัดเวลาการเรียนรู้ การจด และการจำ ให้ง่าย สะดวก สนุก รวดเร็ว
* * * * * * * * *
ที่มาของข้อมูล : บทความการศึกษา อจท. และ brainfriendlyacademy
แผนกวิชาการระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ฝ่ายการศึกษา อัครสังฆมณฑลกรุงเทพฯ
